Lawenda (Lavandula) to roślina, która w naturalnych warunkach rośnie na słonecznych, suchych i kamienistych stokach Morza Śródziemnego. Aby cieszyć się jej obfitym kwitnieniem i intensywnym zapachem, należy zapewnić jej podobne warunki również w polskim ogrodzie czy na balkonie. Najważniejszym czynnikiem jest światło – lawenda wymaga pełnego słońca przez co najmniej 6–8 godzin dziennie. W cieniu rośnie słabo, wyciąga się i rzadko kwitnie.
Druga kwestia to gleba. Lawenda nie toleruje zastoju wody – jej korzenie łatwo gniją w podmokłym podłożu. Dlatego podłoże musi być przepuszczalne, lekkie i piaszczysto-gliniaste, o odczynie zasadowym (pH 6,5–8,0). Przed sadzeniem warto wymieszać ziemię ogrodową z piaskiem i niewielką ilością wapna (np. mączką dolomitową). W przypadku uprawy w donicy konieczne jest użycie ziemi uniwersalnej zmieszanej z perlitem lub keramzytem na dnie pojemnika – warstwa drenażowa o grubości 3–5 cm to absolutna podstawa.
Lawendę sadzi się w ogrodzie wiosną (kwiecień–maj) lub wczesną jesienią (wrzesień), gdy ziemia jest jeszcze ciepła. Rozstaw między roślinami powinien wynosić 30–40 cm dla odmian niskich (np. 'Hidcote') i 40–50 cm dla wyższych (np. 'Munstead'). W donicy wystarczy pojedyncza roślina w pojemniku o średnicy 20–30 cm – w grupie lawendy szybko się zagęszczają i mogą być podatne na choroby grzybowe z powodu ograniczonej cyrkulacji powietrza.
Podlewanie to najczęstszy błąd początkujących. W ogrodzie lawendę podlewa się tylko w okresach długotrwałej suszy – nadmiar wody szkodzi bardziej niż jej brak. W donicy trzeba podlewać regularnie, ale umiarkowanie: dopiero gdy wierzchnia warstwa ziemi przeschnie na głębokość 2–3 cm. Zimą podlewanie ogranicza się do minimum, zwłaszcza jeśli donica stoi na zewnątrz.
Nawożenie lawendy również różni się w zależności od miejsca uprawy. W gruncie wystarczy jednorazowe zastosowanie nawozu o niskiej zawartości azotu (np. granulowanego obornika bydlęcego) wczesną wiosną. W donicy roślina ma ograniczoną przestrzeń, więc warto podawać co 3–4 tygodnie płynny nawóz dla roślin kwitnących (z przewagą potasu i fosforu) od maja do końca lipca. Po tym czasie zaprzestajemy nawożenia, aby lawenda zdążyła przygotować się do zimy.
Cięcie to zabieg, który decyduje o długości życia lawendy i obfitości kwitnienia. Bez przycinania krzewy drewnieją od dołu, tracą gęsty pokrój i przestają kwitnąć. Pierwsze cięcie wykonuje się po kwitnieniu (lipiec–sierpień) – ścinamy pędy wraz z kwiatostanem, pozostawiając 2–3 pary liści nad zdrewniałą częścią. Drugie, silniejsze cięcie wykonuje się wczesną wiosną (marzec–kwiecień), skracając wszystkie pędy o 1/3 długości, ale nie tnąc w stare, zdrewniałe gałęzie – lawenda z nich już nie odrośnie.
Zimowanie lawendy w ogrodzie jest możliwe w większości regionów Polski, ale wymaga zabezpieczenia. Po pierwszych przymrozkach (październik–listopad) obsypujemy podstawę krzewu korą sosnową, słomą lub suchymi liśćmi. W przypadku bezśnieżnych, mroźnych zim warto dodatkowo okryć całą roślinę agrowłókniną. Lawenda w donicy jest bardziej narażona na przemarzanie – donicę należy owinąć folią bąbelkową, jutą lub styropianem, a następnie ustawić w osłoniętym miejscu, np. przy ścianie południowej. Można też przenieść pojemnik do chłodnego, jasnego pomieszczenia (np. nieogrzewanego garażu) i podlewać bardzo oszczędnie raz na 2–3 tygodnie.
Pamiętaj, że lawenda nie lubi przesadzania –